Arnon Grunberg is zonder enige twijfel een begenadigd schrijver. Hij heeft al enkele zeer straffe romans op zijn ? of andermans ? naam staan, en hij slaagt er meestal schijnbaar moeiteloos in om exentrieke personages en een meedogenloze illusieloosheid te combineren met een geperverteerde maar overtuigende logica. In boeken als Gstaad 95-98, De asielzoeker of De joodse messias demonstreerde hij met veel panache en in zijn kenmerkende droge stijl, hoe beroerd de mens(heid) er eigenlijk aan toe is.

Er valt zonder meer heel wat positiefs over Onze oom te melden, maar verwend en sikkeneurig als we zijn, hebben we ons vooral geërgerd aan Grunbergs herhalingsfixatie en onstopbare wijdlopigheid. Het siert de schrijver dat hij de tijd neemt om zijn personages woordelijk diepgang te willen verschaffen, maar in Onze oom hadden veel minder woorden ongetwijfeld meer indruk gemaakt. De roman ? duidelijk geïnspireerd op zijn 'embedded' verblijf in Afghanistan ? zit als vanouds vol onrustwekkende verhaalcapriolen. In een niet nader genoemd buitenland beleeft het dictatoriale of militaire regime onrustige tijden. In die grimmige omstandigheden maken we kennis met de dommige majoor Anthony, die bij gebrek aan een ruggengraat tracht te doen wat er van hem verwacht wordt. In zijn geval is dat het efficiënt en professioneel arresteren en transporteren van verdachte, staatsgevaarlijke individuen. Bij de martelende consequenties van deze door hem geleide missies, staat hij verder niet stil.

Hij heeft andere besognes aan zijn hoofd. Zijn onvruchtbaarheid bijvoorbeeld. Zijn verbitterde, kinderloze vrouw ? die volgens de majoor aan hysterische melancholie lijdt ? verwijt hem zijn droog zaad en is niet onder de indruk van het kindvervangende zwembad, waar de majoor nog zo trots op is. Ze zoekt dan maar spermasoelaas en liefdeloze intimiteit bij haar mans overste, de luitenant-generaal. Als er tijdens een missie een verdacht echtpaar wordt vermoord, ontfermt de majoor zich over het dochtertje. Hij ziet in Lina ? want zo heet het arme meisje ? de deus ex machina die zijn echtgenotes kinderwens willens nillens zal bevredigen. De vrouw is not amused, wat had je gedacht, en vanaf dan loopt het aardig fout voor de majoor: "In zijn huis zat een kind. Hij had het daar neergepoot, zoals je een jong boompje in je eigen tuin plant, in de hoop dat het wortel zal schieten. Hij kende het geheim van dit kind, want het was zijn geheim. Het was zijn misdaad. Hij had geprobeerd een smetteloos leven te slijten, loyaal aan zijn principes, die niet toevallig ook de principes van de staat waren. Het was hem niet gelukt."

Als naïeve hoorndrager en 'perfecte' militair stuurt de drommel zich uiteindelijk op een zelfdestructieve missie naar de Noordelijke buitenposten, waar de rebellen het schone weer maken. Om niet terug te keren. 400 bladzijden heeft Grunberg nodig om met korte, repititieve en veelal nietszeggende zinnen en dialoogjes, een letterlijk einde te breien aan het vertelperspectief van de majoor: "Maar diep in hem woont de waarheid die zijn lichaam doet trillen, die sterker is dan de jeuk op zijn hoofd en die zijn gedachten stuurt en uiteindelijk beheerst: de dood komt eerder dan het ongeloof."

Maar Grunberg is na deze slopende marathon nog niet uitgezongen, want het gaat natuurlijk over Lina, een meisje alleen op de boze Grunbergwereld. Het pad dat de schrijver voor haar verzonnen heeft, excelleert alweer in rauwe somberte. En toch gaat Lina door. Eerst zingt-bedelt ze op de bussen in de stad, daarna wordt ze 'geadopteerd' in een goudmijn. Ze lijkt als een gebruiksvoorwerp van hand tot hand te gaan, want ook daar wordt ze ? na de plaatselijke miss-mijnverkiezingen (!) ? weggeplukt door een vreemde man. Deze keer is de schlemielige dichter-rebellenleider aan de beurt. Wie wil weten wat er nog allemaal met haar gebeurt, zal de moed moeten hebben om de hele rit uit te zitten.

Misschien heeft Grunberg wel te weinig aan zichzelf gedacht toen hij over Lina het volgende schreef: "Ze weet één ding zeker: zolang ze zingt, kan haar niets gebeuren. Daarom zingt ze door. Zelfs al ze nog nauwelijks adem overheeft." Grunberg schiet duidelijk adem te kort in Onze oom. Het is misschien wel zijn dikste boek, maar tegelijkertijd ook het meest teleurstellende. [Jan Bettens]

Een vuistdikke (639 blz.) literaire roman van Arnon Grunberg over de prijs van de moraal, tegen het decor van het politiek turbulente Zuid-Amerika. Majoor Anthony is bereid een prijs te betalen voor zijn idealen. Als hij tijdens een uit de hand gelopen militaire operatie het meisje Lina in de woonkamer van twee verdachte individuen aantreft, besluit hij haar mee naar huis te nemen als geschenk voor zijn vrouw. 'Onze oom’ vertelt het verhaal van een meisje dat als een dode onder de levenden verkeert, van een majoor die zijn schaamte alleen kan overwinnen door heldendom na te streven en van een opstandelingenleider voor wie de revolutie een door hem te regisseren opera is. ‘Onze oom’ is geschreven in Grunbergs bekende scherpzinnige, licht satirische stijl. Vooral geschikt voor literaire lezers. Arnon Grunberg (Amsterdam, 1971) is een beroemde auteur, scenarioschrijver en columnist. Hij schreef meer dan zestig boeken en zijn werk won meerdere prestigieuze literaire prijzen, zoals de AKO Literatuurprijs, de Constantijn Huygens-prijs en de P.C. Hooft-prijs.