Boek
Nederlands

Alles stroomt : fragmenten

Heraclitus van Efeze (auteur), Paul Claes (vertaler)
Vertaling van enkele fragmenten uit het werk Panta rhei van Herakleitos.
Titel
Alles stroomt : fragmenten / Herakleitos ; vertaald en toegelicht door Paul Claes
Auteur
Heraclitus van Efeze ca.625-575 v.Chr.
Vertaler
Paul Claes
Taal
Nederlands, Klassiek Grieks (tot 1453)
Editie
2
Uitgever
Amsterdam: Athenaeum-Polak en Van Gennep, 2014 | Andere uitgaves
197 p.
ISBN
9789025302733 (paperback)
Plaatsingssuggestie
153.3 (SISO) Filosofen ; Filosofen (ZIZO)

Beschikbaarheid in Vlaamse bibliotheken

Meer dan 43 keer in Vlaamse bibliotheken

Besprekingen

Een willekeurige warhoop is de mooiste wereldorde

Het werk van de oudste westerse filosoof Herakleitos ging verloren in een tempelbrand. Slechts in citaten van anderen bleef het voortbestaan. Meestervertaler Paul Claes stelt het beeld scherp.

Herakleitos van Efese was de allereerste filosoof van het Westen, meer dan een eeuw voor Plato en Aristoteles. Met spreuken als 'alles stroomt', 'de strijd is de vader van allen' en 'een willekeurige warhoop is de mooiste wereldorde' geldt hij als de oervader van het dialectische denken.

Friederich Nietzsche was een fan. Zijn favoriete Herakleitos-fragment: 'De levensloop is een kind dat triktrak speelt'. Ook Karl Marx had een zwak voor Herakleitos. Hij citeert hem in het eerste boek van Das Kapital: 'Vuur kan in alles worden omgezet en alles in Vuur, zoals goederen in goud en goud in goederen'. Een beknopte samenvatting van het dialectisch materialisme. De fysicus Werner Heisenberg zag in het heraklitische Vuur dan weer een voorafschaduwing van het begrip energie in de moderne fysica. En zelfs in de popfilosofie van vandaag duikt de oude Griek op in de levensregel 'go with the flow'. Al was Herakleitos zelf allesbehalve glad. Het was een dwarsligger die zwoer bij het eeuwige…Lees verder

Heraclitus vertaald en herhaald

Ergens aan het begin van de filosofie, zo rond 500 v.C., stond een man die naar hartenlust foeterde op vroegere schrijvers, veelweters en wijsneuzen. Hij speelde met hun woorden, verdraaide hun stellingen en alludeerde op hun verhalen. Verzen van Homerus of Hesiodus — de founding fathers van de Griekse literatuur — vinden in de fragmenten van Heraclitus van Efeze bijvoorbeeld vaak een echo. Later werd Heraclitus zelf een echo in het werk van tal van andere schrijvers; al meer dan twee millennia lang knipogen dichters naar zijn spreuken en adapteren filosofen zijn leer.
Dat Heraclitus werd vertaald door Paul Claes, classicus en koning van de intertekstualiteit, is dan ook treffend. Claes’ credo: ‘In den beginne was het woord. Toen kwam de herhaling’ (Echo’s, echo’s: de kunst van de allusie, 1988 & 2011). Zijn Heraclitus-vertaling getuigt hiervan: in Alles stroomt besteedt Claes vooral aandacht aan de manieren waarop …Lees verder
Mooi uitgegeven volledige vertaling van de resterende fragmenten van de voor-socratische filosoof Herakleitos, die vooral bekend is van zijn Panta rhei = alles stroomt. Herakleitos stond in de Oudheid al bekend als duister. Veel fragmenten zijn 'doordenkers', die zich prima lenen voor verdere bespiegelingen. Als voorloper van de dialectiek toonde hij eenheid in verscheidenheid – in tegenstelling tot de hoofdlijn van de westerse (aristotelisch bepaalde) rechtlijnige logica. Nietzsche was een groot bewonderaar van hem. Na een inleiding, waarin de vertaler zijn werk als een soort filosofische archeologie betitelt, volgen de fragmenten in het origineel en in een heldere vertaling, toegelicht qua herkomst en inhoud. Iedere periode schept zijn eigen beeld van Herakleitos. Opvallend is hoeveel citaten bij vroegchristelijke schrijvers vandaan komen. Bij vele volgen ook een of meer citaten uit latere literatuur, vooral poëzie, om te tonen hoe Herakleitos heeft doorgewerkt. Een unieke uitgave v…Lees verder

Over Heraclitus van Efeze

Heraclitus (Grieks: Ἡράκλειτος, Herakleitos; verouderd Nederlands: Heracliet; ca. 540 v.Chr.—480 v.Chr.) was een presocratische filosoof uit Efeze, Ionië. Daar werd hij in een vooraanstaande familie geboren, en hij bleef er wellicht zijn hele leven. Hij stond bekend als een melancholisch en hooghartig man die religieuze en filosofische tradities bekritiseerde. Tevens zou hij zich hebben gedistantieerd van zijn medeburgers en, ondanks aandringen, geweigerd hebben deel te nemen aan de politiek. Hij richtte zich liever op de filosofie. Zijn filosofie, die hij opschreef, moest de dynamische eenheid van alles openbaren. Toch stichtte hij geen school en verkondigde hij zijn leer niet in het openbaar. Men moest moeite doen voor het vinden van de waarheid.

Heraclitus' filosofie is enkel gekend door citaten, toespelingen en parafrasen bij latere auteurs. Daaruit blijkt die relativistisch en mobilistisch te zijn. Hij meend…Lees verder op Wikipedia