Een verstandelijk beperkte 40-jarige man voelt zich in zijn bestaan bedreigd door het huwelijk van zijn zuster.
Titel
De vogels
Auteur
Tarjei Vesaas
Vertaler
Marin Mars
Taal
Nederlands
Oorspr. taal
Noors
Oorspr. titel
Fuglane
Uitgever
Amsterdam: Lebowski, [2019] | Andere uitgaves
240 p.
ISBN
9789048854295 (paperback)

Andere formaten:

Beschikbaarheid in Vlaamse bibliotheken

Meer dan 150 keer in Vlaamse bibliotheken

Besprekingen

En nóg een 'onontdekt meesterwerk'

Een merkwaardige Noorse roman over het struikelende leven van een mentaal gehandicapte jongen krijgt een tweede kans. De vogels van Tarjei Vesaas verdient voluit zijn herontdekking.

Het is een tegenwoordig fervent bedreven volkssport onder uitgevers: speuren en spieden naar onder het stof geraakte raspaardjes van de literatuur. Zoek het gerust in een wat verwaarloosd hoekje of in een minuscuul taalgebied. Presenteer vervolgens je ontdekking met veel poeha en haal daarbij minstens de term 'onontdekt meesterwerk' van stal. Contacteer misschien ook nog een bekende auteur die je van een paar ronkende quotes voorziet. En klaar is Kees. Jammer dat er bij dergelijke heruitgaves vaak bespaard wordt op een omlijstend nawoord.

In ieder geval hebben we aan deze nijvere zielen de herlezing te danken van auteurs als bijvoorbeeld John Williams, Ida Simons, Sándor Márai, Hans Fallada of recent ook nog Maurice Pons of Sadegh Hedayat. Ook de website Schwob richt het vizier op 20ste-eeuwse vergeten klassiekers of parels.

En ere wie ere toekomt: Oscar van Gelderen van Lebowski-uitgevers slooft zich al langer uit voor de revival van het zoveelste onder…Lees verder

Het lievelingsboek van Knausgård

'Hoe vaak verschijnt er een goede, betekenisvolle roman in Noorwegen?', vroeg Karl Ove Knausgård zich af in Liefde (2013), het tweede deel van zijn autobiografische romancyclus Mijn strijd. Niet vaak, maar als zeldzame uitzondering noemt hij De vogels van Tarjei Vesaas (1957). 'De beste Noorse roman ooit geschreven', zo noemde Knausgård De vogels vorige zomer zelfs in The New York Times. Een opvallende uitspraak over een land dat met Bjørnstjerne Bjørnson, Knut Hamsun en Sigrid Undset drie Nobelprijswinnaars voortbracht. De lof over deze buiten Noorwegen onbekende klassieker belandde dan ook als citaat op de cover van deze nieuwe vertaling. Terecht: De vogels is een prachtige, tijdloze roman.

Schaamte en angst

De vogels vertelt over één zomer in het leven van de 37-jarige Mattis en zijn drie jaar oudere zus Hege. Ze wonen samen in een eenvoudig huis aan een meer. Hege onderhoudt hen met breiwerk, want Mattis is niet echt in staat om te werken - dan raken zijn gedachten in de war. De mensen uit het dorp noemen hem 'Slome', en zelf is hij beschaamd voor zijn onbeholpenheid en bang voor zijn afhankelijkheid.

Naast Hege en Mattis is het Noorse landschap het belangrijkste personage. Voor Mattis is de natuur duidelijker dan de maatschappij: met vogels is het makkelijker vriendschap sluiten dan met mensen. Ze vormen 'een zachte, donkere aanraking van iets onbegrijpelijks', dat Mattis toch probeert te begrijpen. Wanneer een houtsnip over hun huis trekt, concludeert hij dat zijn leven gaat veranderen.

De diepere betekenis die Mattis vindt in alledaagse gebeurtenissen en dromen, is ontoegankelijk voor Hege. Tegelijk begrijpt hij niet dat zijn zu…Lees verder

De veerman en het onheil

De Noorse schrijver Tarjei Vesaas (1897-1970) schreef meer dan 25 romans, poëziebundels en toneelstukken. Van een van zijn bekendste romans, De vogels, is nu een nieuwe, trefzekere vertaling verschenen. Het is in al zijn eenvoud een zeldzaam indrukwekkend boek.

Hoofdpersoon is Mattis, een simpele geest die met zijn zus Hegge aan de rand van een dorp woont. Hun enige inkomsten komen van de truien die Hegge breit. Mattis probeert wel werk te vinden, maar zodra hij op een boerderij aan de slag gaat, loopt zijn hoofd over. Pas als hij de rol van veerman op zich neemt, lijkt hij zijn draai te vinden.

Op het water is Mattis gelukkig. Het ritme van het roeien heeft een rustgevende werking op zijn geest. Een groot voordeel is dat er niemand is om over te roeien. Van andere mensen en hun overspannen verwachtingen moet Mattis niets hebben.

Maar op een dag hoort hij toch een man roepen aan de overkant van het meer. Een houthakker wil overgezet worden. Hiermee doet het noodlot zijn intrede in het verhaal. De houthakker wordt verliefd op Hegge en drijft zo een wig tussen broer en zus.

De manier waarop Vesaas de turbulentie in het hoofd van Mattis weet weer te geven, is razend knap.

Want hoe simpel Mattis misschien ook is, h…Lees verder

Bijlslag

Ergens tussen vis en vogel, daar leeft Mattis de veerman. Naast hem: een zus en een houthakker. Onder uw ogen: een herontdekte Noorse klassieker over een driehoeksverhouding die bewijst hoe tijdloos literatuur kan zijn.

Bijna veertig is Mattis, maar in zijn hoofd moet het nog allemaal beginnen. Hij woont samen met zijn oudere zus Hege, die letterlijk de eindjes aan elkaar probeert te knopen door truien te breien voor de lokale vissers en houthakkers. Mattis lummelt maar wat aan. In het dorp wordt hij Slome genoemd, niet echt een verwijt maar eerder een vaststelling – de dorpelingen begrijpen dat Mattis het moeilijk heeft met de buitenwereld en dat echt mannenwerk niet voor hem is weggelegd. Toch proberen ze hem te helpen: ondanks zijn traagheid mag hij mee het veld op om rapen te wieden en de kruidenier stopt hem gratis snoepjes toe.

Mattis ziet de wereld anders, merkt tekenen op waar een doorsnee mens enkel vogels en bomen ontwaart, vaak tot verwarring van Hege, die het geraaskal van haar broer niet altijd kan plaatsen. Misschien kan Mattis veerman worden, oppert ze op een dag, en die opmerking nestelt zich in zijn hoofd. Een sloep, dagen op het water, een bestaansreden, dat kan wel …Lees verder

Mattis is een verstandelijk beperkte man die met zijn zus Hege in een huisje vlak bij een groot meer woont. Hoogtepunten in zijn leven zijn een houtsnip die zijn route verlegt en de dag dat hij met twee meisjes gaat roeien. Dieptepunten zijn de dood van de houtsnip en de komst van de houthakker die verliefd wordt op Hege. Mattis voelt zich verraden, neemt een beslissing en laat het gevolg ervan aan het lot over. Taal en sfeer van de roman treffen op een indringende, subtiele en mooie wijze het denken en doen van een mens met een verstandelijke beperking. Het oevre van de vooraanstaande Noorse schrijver Vesaas (1897-1970) bestaat uit o.m. romans en poëzie. Een beperkt deel is in het Nederlands uitgegeven, w.o. de roman ‘Het ijskasteel’ (1979), bekroond met de Nordisk Råds Litteraturpris. In een Nederlandse vertaling door G.A. Piebenga) verscheen ‘De Vogels’ reeds in 1981.

Over Tarjei Vesaas

CC BY-SA 4.0 - Foto van/door Leif Ørnelund

Tarjei Vesaas (Vinje, 1897 - 1970) was een Noorse dichter en romanschrijver. Vesaas schreef in het nynorsk, een van Noorwegens officiële talen.

Vesaas is het meest bekend geworden door zijn romans Fuglane (1957) en Is-slottet (1963).
Fuglane is het verhaal van Mattis, die zijn weg niet kan vinden in de volwassen wereld en bescherming zoekt in de natuur.
Is-slottet is een roman over de diepe vriendschap tussen de meisjes Siss en Unn. Als Unn sterft door gevangen te raken in een bevroren waterval, voelt Siss zich erg eenzaam en besluit ze zich, net als Unn deed voor ze stierf, te isoleren van de andere kinderen op school.

Is-slottet verscheen in 1979 in Nederlandse vertaling bij uitgeverij Agathon te Bussum (onder de titel Het ijskasteel). In 1981 volgde bij dezelfde uitgeverij de vertaling van Fuglane (De vogels). Van Is-slottet werd in 1987 door Per Blom een verfilming gemaakt. In 2018 verscheen bij …Lees verder op Wikipedia