Livre

Waarachtige beschrijvingen uit de permafrost

Donald Niedekker (author (main))

Waarachtige beschrijvingen uit de permafrost

Vanuit zijn ijsgraf in het opgewarmde poolgebied vertelt een dichter, die als lid van de expeditie van Willem Barentsz in 1597 op Nova Zembla overleed, over zijn ervaringen.
Titre
Waarachtige beschrijvingen uit de permafrost
Author (main)
Donald Niedekker
ISBN
9789083174402

Disponibilité dans les bibliothèques flamandes

Commentaires

Een landschap van dromen

In Waarachtige beschrijvingen uit de permafrost houdt Donald Niedekker zich ver van de gebaande paden.

'Ik heb me herkend in een poolvosje,' schrijft Niedekker. 'Zo'n schobbejak die scharrelend zijn schooiersweg over de toendra gaat met zijn van weemoed huiverende vacht.'

In de zomer van 1596 vaart een zeventienkoppige bemanning onder leiding van Jacob van Heemskerck en Willem Barentsz uit, op zoek naar de Noordoostpassage. Via die passage, boven Scandinavië en de uitgestrektheid van Siberië, willen ze varen naar de schatten van het oosten. De noordelijke kaap van Nova Zembla gerond, strandt het schip in het wassend pakijs. De zeevaarders moeten hopen de donkere poolnacht te overleven in het Behouden Huys, een onderkomen opgetrokken uit het wrakhout van hun schip.

Het kan de kiem zijn van een groots opgezette historische roman, een epos dat mannenmoed bezingt, of een spiegel, waarin we zien hoe onze hoogmoed het godsgericht ­afroept over ons, een nauwelijks verhulde ­allegorie voor deze tijden van klimaatangst en ondergangsprofetieën. Of laat het…Lire la suite

Op het nippertje ontsnapt aan de permafrost

Een man lag vier eeuwen onder het ijs bij Nova Zembla. Donald Niedekker laat hem zijn verhaal doen in een hallucinant mooie roman, die we niet meer mogen vergeten.

Boeken kunnen om vele redenen vergeten worden. Soms zijn ze niet interessant genoeg of kwalitatief ondermaats, soms worden ze niet opgemerkt en héél soms belanden ze onder lagen van andere boeken, ook al wil een redactie dat laatste te allen tijde voorkomen. In 2022 trof dit lot helaas Waarachtige beschrijvingen uit de permafrost, het boek van Donald Niedekker dat werd genomineerd voor de Boekenbon Literatuurprijs en met de F. Bordewijk-prijs werd bekroond. Toch had dit twijfelachtige lot aan geen ander boek beter kunnen toekomen dan aan dat van Niedekker. Waarachtige beschrijvingen uit de permafrost is namelijk een roman over het grote wit.

De schrijver laat een man aan het woord - een door de geschiedenis vergeten, anoniem bemanningslid - die vierhonderd jaar geleden met de beroemde maar mislukte expeditie van Willem Barentsz naar Nova Zembla trok. De expeditie was bedoeld om een nieuwe, snellere route naar China te verkennen, maar strandde in de ijszee. Op 2…Lire la suite

Waarachtige beschrijvingen uit de permafrost

Vorig jaar ontving Donald Niedekker de Luc Bucquoye-prijs voor eigenzinnige literatuur van de Vrije Universiteit Brussel. Met zijn nieuwe roman bewijst hij dat die lofbetuiging voor zijn unieke blik meer dan verdiend is. Vaak schrijft Niedekker over poëzie die zich verbergt op onverwachte plaatsen, en dat is nu niet anders: een dichter is eind 16de eeuw meegereisd op expeditie naar de Noord-Oostpassage - een vaarroute naar China via het noorden van Rusland. Maar naast poëtische inspiratie vond hij in de permafrost van Nova Zembla ook zijn eigen graf. Met de komst van de 'Grote Dooi' kan hij eindelijk weer spreken. Dat mondt uit in een parlando dichtersdagboek dat de grenzen van de menselijke kennis aftast: wat kunnen we zeker weten? Kan de wetenschap alles doorgronden of beheersen? De vertellende toon zorgt voor grammaticale buitelingen die je geregeld eens een stukje opnieuw doen lezen, maar het voelt tegelijk alsof de geest van de bevroren dichter in het boek gevangen z…Lire la suite

Waarachtige beschrijvingen uit de permafrost

BOEKENBAL

Vorig jaar ontving Donald Niedekker de Luc Bucquoye-prijs voor eigenzinnige literatuur van de Vrije Universiteit Brussel. Met zijn nieuwe roman bewijst hij dat die lofbetuiging voor zijn unieke blik meer dan verdiend is. Vaak schrijft Niedekker over poëzie die zich verbergt op onverwachte plaatsen, en dat is nu niet anders: een dichter is eind 16de eeuw meegereisd op expeditie naar de Noord-Oostpassage - een vaarroute naar China via het noorden van Rusland. Maar naast poëtische inspiratie vond hij in de permafrost van Nova Zembla ook zijn eigen graf. Met de komst van de 'Grote Dooi' kan hij eindelijk weer spreken. Dat mondt uit in een parlando dichtersdagboek dat de grenzen van de menselijke kennis aftast: wat kunnen we zeker weten? Kan de wetenschap alles doorgronden of beheersen? De vertellende toon zorgt voor grammaticale buitelingen die je geregeld eens een stukje opnieuw doen lezen, maar het voelt tegelijk alsof de geest van de bevroren dichter in het boek gevangen z…Lire la suite

Waarachtige beschrijvingen uit de permafrost

 

Centrale zin In het eeuwige ijs een gestolde druppel hars en daarin een mug en in de mug een droom van een zomerdag, geur van rendierbloed, het geconcentreerde zoet van uit hout geperste honing en de herinnering aan die dag toen een traan van de den hem overspoelde.

In de winter van 1596‑1597 vroor het Hollandse expeditieschip De Windhond vast voor de kust van Nova Zembla. Kapitein Willem Barentsz en de vijftienkoppige bemanning zagen zich genoodzaakt hun zoektocht naar een noordelijke passage naar Azië stop te zetten en in de hut Het Behouden Huys te wachten op de lente. Tegen die achtergrond laat Donald Niedekker Waarachtige beschrijvingen uit de permafrost spelen. Centraal staat Bartolomeo, een schuilnaam zoals hij zelf zegt. Hij is een dichter die op instigatie van cartograaf Petrus Plancius, leerling van Mercator en initiatiefnemer van de expeditie, ingescheept is op De Windhond, maar jammer genoeg de overwintering niet overleeft. Na meer dan vierhond…Lire la suite

Vier eeuwen nadat hij in 1597 als lid van de expeditie naar Nova Zembla is overleden, ‘ontdooit’ de naamloze ik-verteller in het opwarmende poolgebied. Vanuit zijn ijsgraf vertelt hij over zijn avontuurlijke leven als zoon van een rijke houthandelaar, maar ook over het Amsterdam van eind zestiende eeuw en over de initiatiefnemer van de expeditie, astronoom, cartograaf en predikant Petrus Plancius. Deze stuurde hem, een dichter, mee met de expeditie om een loflied te schrijven op wat de ontdekking van een noordelijke passage naar Azië moest worden. In beknopte fragmenten stort de dichter in kleurrijke taal en vaak lange zinnen zijn verhaal over vier eeuwen over de lezer uit. Wie zich mee laat voeren (de openingszin van 1,5 pagina kan afschrikken) zonder alles te willen begrijpen, raakt in de ban van deze collage rond een mislukte expeditie die uitgroeide tot een heldenverhaal in onze geschiedenis. Bij de eigenzinnige Niedekker (1963) draait het vooral om de rijke taal en daarmee opgero…Lire la suite